Partneriaid yr Heddlu a GIG Cymru yn Amlygu Cymorth Arbenigol sydd ar Gael yn ystod Wythnos Ymwybyddiaeth Cam-drin Rhywiol a Thrais Rhywiol 2026

Mae Chwefror 2–8, 2026 yn nodi Wythnos Ymwybyddiaeth o Gam-drin Rhywiol a Thrais Rhywiol, ymgyrch genedlaethol sy'n ymroddedig i gynyddu dealltwriaeth o effaith cam-drin rhywiol a thrais rhywiol, annog sgyrsiau agored, a chyfeirio pobl at gymorth cyfrinachol.

Yn ystod 2024–2025, cofnododd data'r heddlu fwy na 2,200 o achosion o dreisio a adroddwyd ar draws De Cymru, De-ddwyrain Cymru a De-orllewin Cymru. Fodd bynnag, credir bod nifer gwirioneddol yr ymosodiadau yn sylweddol uwch. Dyma pam mae partneriaid ar draws gwasanaethau iechyd, plismona a gwasanaethau arbenigol yn cydweithio i sicrhau bod pobl yn gwybod sut i gael mynediad at gymorth a chefnogaeth.

Drwy bartneriaeth lwyddiannus rhwng Pwyllgor Comisiynu ar y Cyd GIG Cymru, Swyddfa Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu a heddluoedd ledled Cymru, mae amrywiaeth o wasanaethau ar gael i oroeswyr ymosodiad rhywiol. Mae'r gwasanaethau hyn yn cael eu cydlynu o Ganolfannau Atgyfeirio Ymosodiadau Rhywiol (SARCS) ac mae 3 phrif Ganolfan yn Abertawe, Caerdydd ac Aberystwyth, ac fe'u cefnogir gan fwy o wasanaethau lleol yng Nghaerfyrddin, Rhisga, Merthyr Tudful a'r Drenewydd.

Mae Canolfannau Atgyfeirio Rhywiol (SARCs) yn wasanaethau diogel ac arbenigol i unrhyw un sydd wedi profi ymosodiad rhywiol neu gam-drin rhywiol. Maent yn darparu:

• gofal meddygol a chymorth iechyd rhywiol

• archwiliadau fforensig (os yw goroeswr yn dewis cael un)

• cymorth argyfwng

• cymorth emosiynol ac ymarferol

• atgyfeiriad a chymorth dilynol

Mae gwasanaethau SARC ar gael i bawb, waeth beth fo'u rhyw, oedran, math y digwyddiad, neu pryd y digwyddodd. Yn bwysig, nid oes angen i bobl siarad â'r heddlu oni bai eu bod yn dewis gwneud hynny.

Mae gwasanaethau SARC yn cael eu hariannu ar y cyd gan Bwyllgor Comisiynu ar y Cyd GIG Cymru, swyddfeydd y Comisiynwyr Heddlu a Throseddu, a phartneriaid plismona — sy'n adlewyrchu ymrwymiad a rennir i sicrhau y gall pobl yr effeithir arnynt gan drais rhywiol gael mynediad at ofal arbenigol, amserol, tosturiol.

Dywedodd Sue O'Leary, Cyfarwyddwr Comisiynu ar gyfer Iechyd Meddwl Arbenigol, Anableddau Dysgu a Grwpiau Agored i Niwed yn y NWJCC:

“Ers mis Tachwedd 2025, mae’r NWJCC wedi bod yn gyfrifol am gomisiynu gwasanaethau SARC ledled Cymru fel rhan o’n portffolio rhaglenni cenedlaethol.

“Mae’r dull partneriaeth hwn yn dwyn ynghyd y gwasanaethau iechyd, yr heddlu, sefydliadau’r sector preifat a’r sector gwirfoddol, gan sicrhau gwasanaeth cydgysylltiedig sy’n canolbwyntio ar oroeswyr, wedi’i lunio gan brofiadau byw.

“Rydym yn gwybod nad yw llawer o bobl yn ymwybodol o’r gefnogaeth sydd ar gael gan Ganolfannau Ymosodiadau Rhywiol, felly mae’n bwysig i ni fel partneriaid godi ymwybyddiaeth o ble mae cymorth ar gael yn dilyn ymosodiad rhywiol.”

Mae'r tair prif ganolfan yng Nghaerdydd, Aberystwyth ac Abertawe ar agor 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, ac nid oes angen apwyntiad.

Mae'r canolfannau llai ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener 9-5 yn Rhisga, Merthyr Tudful a Chaerfyrddin ac o 9-5 o ddydd Llun i ddydd Mercher yn y Drenewydd.

Gall pobl sydd wedi profi ymosodiad rhywiol gael mynediad at gymorth drwy

• Meddyg neu nyrs ymarfer yn eich meddygfa

• Sefydliad gwirfoddol, fel Llwybrau Newydd, Rape Crisis, Cymorth i Fenywod Cymru, BAWSO

• Llinell Gymorth Byw Heb Ofn 24 awr am ddim ar 0808 80 10 800

• Adran damweiniau ac achosion brys (A&E) ysbyty

• Clinig meddygaeth genhedlol-wrinol (GUM) neu iechyd rhywiol

• Clinig atal cenhedlu

• Gwasanaeth i bobl ifanc

• Ffoniwch GIG 111 Cymru neu ceisiwch gymorth drwy eu gwefan

• Yr heddlu, neu ffoniwch 101

• Mewn argyfwng, ffoniwch 999

Mae partneriaid yn parhau i fuddsoddi yn natblygiad y gwasanaethau hyn ac maent wedi bod yn falch dros y misoedd diwethaf o agor y ganolfan wedi'i hadleoli yn Aberystwyth, a chanolfan bediatreg newydd yn Abertawe.

Rhifau cyswllt defnyddiol yw: