Canllawiau statudol newydd Gwrando ar Bobl i wella sut mae GIG Cymru yn ymateb i bryderon

O heddiw, 1 Ebrill 2026, bydd GIG Cymru yn gweithredu newidiadau i'r ffordd y caiff pryderon eu hymchwilio ledled Cymru.

Un o'r newidiadau allweddol sy'n cael eu cyflwyno yw'r canllawiau statudol newydd Gwrando ar Bobl, sy'n disodli'r canllawiau presennol Gweithio i Wella.

Mae'r newidiadau hyn wedi'u cynllunio i'w gwneud hi'n haws ac yn gyflymach i gleifion, teuluoedd a gofalwyr godi pryderon a/neu rannu eu profiad am ofal y GIG.

Mae'r dull newydd hwn yn rhan o ymrwymiad cenedlaethol i wella agoredrwydd, tosturi a dysgu ar draws gwasanaethau iechyd yng Nghymru, a chyflwyno prosesau cliriach a gwell cefnogaeth i unrhyw un sy'n dymuno siarad am eu gofal.

Fel comisiynwyr cenedlaethol, mae gan y NWJCC rôl o fewn system gwynion GIG Cymru. Er bod y rhan fwyaf o bryderon ynghylch gofal yn cael eu rheoli gan sefydliadau darparwyr, gall y NWJCC dderbyn cwynion yn uniongyrchol am bolisïau comisiynu neu Geisiadau Cyllido Cleifion Unigol ac mae'n darparu mewnbwn ar gwynion sy'n ymwneud â gwasanaethau a gomisiynwyd i gefnogi dysgu a gwelliant ar draws GIG Cymru.

Beth sy'n newid?

Mae'r canllawiau newydd Gwrando ar Bobl yn cryfhau ein hymrwymiad i fod yn agored, yn dosturiol ac yn ymateb yn amserol. Mae'r newidiadau allweddol yn cynnwys:

• Cynnig gorfodol o drafodaeth wrando
  Bydd pob pryder nawr yn gofyn am gynnig sgwrs wyneb yn wyneb, dros y ffôn, neu ar fideo ar ôl cydnabod, gan sicrhau bod pobl yn teimlo eu bod yn cael eu clywed cyn gynted â phosibl.
• Cam datrys cynnar newydd
  Bydd ffenestr bwrpasol o 10 diwrnod gwaith yn caniatáu datrysiad cyflym a thosturiol, lle bo'n briodol.
• Mwy o dryloywder a didwylledd
  Rhwymedigaethau cryfach o ran ymddiheuro ar unwaith, tryloywder a chyfathrebu clir pan fydd niwed yn digwydd.
• Amserlenni clir a safonau cyfathrebu
  Rhaid cydnabod pryderon o fewn pum niwrnod gwaith a rhaid i lythyrau canlyniad ddefnyddio iaith glir a bod yn hygyrch.
• Trothwy iawndal ariannol uwch
  Bydd yr uchafswm iawndal sydd ar gael heb ymyrraeth y llys yn codi o £25,000 i £50,000 .

Mae gan bawb yr hawl i godi pryder am ofal y GIG, a chynigir cefnogaeth o'r cychwyn cyntaf. Mae hyn yn cynnwys:

• Mynediad at eiriolaeth (gan gynnwys drwy Llais , y corff llais dinasyddion statudol annibynnol ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru)
• Cymorth cyfathrebu ac addasiadau rhesymol
• Cymorth i bobl ag anghenion iaith, anableddau neu allgáu digidol

Gellir codi pryderon gydag unrhyw aelod o staff, yn ysgrifenedig neu ar lafar.

Dywedodd Sue Tranka, Prif Swyddog Nyrsio Cymru : “Rwy’n falch o gyflwyno Gwrando ar Bobl, dull cenedlaethol newydd Cymru o ymdrin â phryderon, cwynion, digwyddiadau ac iawndal y GIG. Mae’r canllawiau wedi’u llunio gydag un pwrpas mewn golwg: sicrhau bod pob person sy’n codi pryder am eu gofal yn cael ei drin ag urddas, tegwch, tosturi a pharch. Rhoi’r egwyddor bod pob llais yn bwysig ar waith.

“Ledled Cymru, mae cleifion, teuluoedd a gofalwyr wedi dweud wrthym y gall codi pryder fod yn frawychus. Dim ond ar adegau o ofid, ansicrwydd neu golled y mae llawer o bobl yn dod ymlaen. Mae eraill yn poeni na fyddant yn cael eu cymryd o ddifrif, neu y gallai siarad allan effeithio ar eu gofal yn y dyfodol.

“Hoffwn eich sicrhau nad yw codi pryder yn hawl i chi yn unig – mae’n rhan hanfodol o sut rydym yn gwneud ein GIG yn fwy diogel, yn decach ac yn well i bawb. Ni fyddwch yn cael eich trin yn wahanol am leisio barn. Yn lle hynny, bydd eich llais yn ein helpu i wella’r gofal a ddarparwn.”

Pam mae'r newidiadau hyn yn bwysig

Mae'r rheoliadau newydd hyn yn cryfhau sut mae GIG Cymru yn dysgu o bryderon ac yn defnyddio adborth cleifion i wneud gwelliannau. Bydd gofyn i sefydliadau'r GIG ddangos sut maen nhw'n gweithredu ar y dysgu hwnnw i wneud gwasanaethau'n fwy diogel ac yn fwy ymatebol.

Dywedodd Carole Bell, Cyfarwyddwr Nyrsio ac Ansawdd yn NWJCC : “Mae adborth gan gleifion, gofalwyr a theuluoedd yn ffynhonnell hanfodol o ddysgu. P’un a yw pryderon yn dod atom yn uniongyrchol neu drwy sefydliadau darparwyr, ein rôl ni fel comisiynwyr cenedlaethol yw gweithio gyda Byrddau Iechyd, darparwyr a phartneriaid i sicrhau bod dysgu yn llywio’r gwasanaethau rydyn ni’n eu comisiynu.

“Drwy rannu mewnwelediadau a themâu o bryderon, gallwn gefnogi gwelliant, cysondeb a gofal mwy diogel ar draws GIG Cymru.”

Mae rhagor o wybodaeth am y rheoliadau Gwrando ar Bobl, gan gynnwys canllawiau ar sut i godi pryder, ar gael yma: Pryderon a Chwynion - Pwyllgor Comisiynu ar y Cyd GIG Cymru